Yurt dışındaki müşterilere uzaktan çalışan yazılımcılar, tasarımcılar ve danışmanlar için Karadağ, Avrupa saat dilimi, euro ve sade bir vergi düzeni sunuyor. Karadağ’da freelancer şirketi kurmak, bu işi düzenli bir fatura ve oturum zeminine oturtmanın yolu. Bu yazıda yapı seçimini, fatura ve tahsilat akışını, vergi ve bordro düzenini, oturumu ve günlük çalışma pratiğini bir araya getirdik.
Freelancer için hangi yapı uygun?
İki seçenek var: şahıs işletmesi ya da sınırlı sorumlu şirket. Yurt dışı müşteriye fatura kesen, oturum almak isteyen ve ileride ekip kurmayı düşünen freelancer için sınırlı sorumlu şirket, yani d.o.o., standart tercih. Şahıs işletmesi daha az formalite ister, ancak oturum ve banka tarafında şirket kadar güçlü bir dosya sunmaz.
d.o.o. tek ortakla kurulabilir, ortak aynı zamanda direktör olur ve şirket adına sözleşme imzalar. Kuruluş adımları diğer şirketlerle aynı; Karadağ’da şirket kurma süreci yazımızda sıraladık. Freelancer kuruluşunda faaliyet kodu olarak yazılım geliştirme, bilgi teknolojileri danışmanlığı ya da tasarım hizmetleri seçilir.
Fatura ve tahsilat nasıl işler?
Şirket her iş için fatura düzenler, müşteri şirket hesabına öder. Yurt dışındaki işletme müşterisine verilen hizmet genel olarak KDV’siz işlenir ve beyanda ayrı satırda gösterilir; Karadağ içindeki müşteriye KDV’li fatura kesilir. Müşteri tipi değiştikçe muhasebeyle sınıflandırma yapılır, bu kuruluştan sonraki ilk iş.
Tahsilat tarafında üç pratik nokta:
- Yabancı para gelir şirket hesabına girer, döviz hesabında tutulabilir ya da euroya çevrilir
- Uluslararası ödeme platformlarından gelen tutarlar banka hesabına aktarıldığında muhasebeye işlenir
- Her tahsilatın bir faturaya bağlı olması banka tarafında fon kaynağı sorusunu peşinen cevaplar
Banka hesabı açılışında faaliyetin ve müşteri profilinin açık anlatılması işi hızlandırır; hazırlık listesi Karadağ’da banka hesabı açma yazımızda.
Vergi düzeni tek kişilik şirkette nasıl çalışır?
Şirket kârı üzerinden kurumlar vergisi, direktör ücreti üzerinden gelir vergisi ve sosyal katkılar, kâr dağıtımında ise temettü stopajı ödenir. Üç katmanın toplamı, aynı geliri şahsen beyan eden bir freelancerın ödeyeceğinden çoğu durumda farklı çıkar; hangi yönde olduğu gelire bağlıdır ve kuruluş öncesi hesaplıyoruz. Oranlar ve beyan takvimi için Karadağ vergi sistemi ve PDV yazımıza bakabilirsiniz.
Gider tarafında bilgisayar, yazılım abonelikleri, paylaşımlı ofis, internet ve iş seyahatleri şirket gideri olarak işlenir; faturaların şirket adına düzenlenmesi yeterli. Ev ofis giderleri için belgeleme kuralı muhasebeyle birlikte belirlenir.
Direktör ücreti ve kâr dağıtımı nasıl dengelenir?
Tek kişilik şirkette para iki yoldan sahibine gider: direktör ücreti ve kâr dağıtımı. Ücret şirket için giderdir ve bordro üzerinden vergilenir; kâr dağıtımı kurumlar vergisi ödenmiş kârdan yapılır ve stopajla kapanır. Oturum başvurusunda geçim kaynağı olarak gösterildiği için ücretin sıfır olmaması gerekir; üstü ise gelire göre planlanır.
Yılın başında ücret düzeyini belirleyip yıl sonunda kalan kârı dağıtmak en yaygın düzen. Bu dengeyi her yıl sonunda gözden geçiriyoruz, çünkü gelir arttıkça optimum nokta değişiyor.
Freelancer şirketiyle oturum nasıl alınır?
Şirket kurulup vergi numarası alındıktan sonra ortak ve direktör sıfatıyla oturum başvurusu yapılır. Dosyada şirket belgeleri, adres bildirimi, sağlık sigortası ve geçim kaynağı bulunur; freelancer için geçim kaynağı direktör ücreti ve şirket gelirleridir. Süreci şirket üzerinden oturum yazımızda anlattık.
Dijital göçebe vizesi ile şirket üzerinden oturum farklı amaçlara hizmet eder. Yabancı işverene bağlı çalışan için göçebe vizesi uygun olabilir; kendi müşterilerine fatura kesen ve ileride daimi ikamete yürümek isteyen freelancer için şirket üzerinden oturum daha geniş bir zemin sağlar. İki yolun karşılaştırmasını ilk görüşmede yapıyoruz.
Günlük çalışma pratiği: internet, ofis ve saat dilimi
Fiber internet Podgorica’da, sahilde ve büyük kasabalarda yaygın; paylaşımlı ofisler üç şehirde mevcut ve aylık üyelikle çalışıyor. Karadağ Orta Avrupa saat dilimindedir, Türkiye ile bir saat fark vardır ve Batı Avrupa ile aynı iş gününü paylaşır. Amerika müşterisiyle çalışanlar için öğleden sonra ve akşam saatleri çakışır.
Yaşam maliyeti ve şehir seçimi için Karadağ’da yaşam maliyeti yazımız yol gösterir. Freelancerların çoğu ilk yıl sahilde, ikinci yıl iş ağına yakın olmak için Podgorica ya da Tivat’ta yaşıyor; şirket adresi ikisinden bağımsız seçilebilir.
Ekip büyüdüğünde ne değişir?
İlk çalışan alındığında bordro, sosyal katkılar ve yabancı personel için çalışma izni gündeme gelir. Türkiye’den uzaktan çalışan ekip üyeleriyle hizmet sözleşmesi ve fatura düzeniyle çalışmak küçük ekiplerde yaygın; Karadağ’da yerleşik personel için bordro şart. Her iki modeli de kuruyoruz ve geçiş noktasını birlikte belirliyoruz.
Sözleşme, fikri mülkiyet ve müşteriyle ilişki
Yurt dışı müşteriyle çalışan freelancer için sözleşme, faturanın dayanağıdır ve banka fon kaynağı sorduğunda ilk gösterilen belgedir. Sözleşmede hizmetin kapsamı, ücret, ödeme vadesi, fikri mülkiyetin devri ve uygulanacak hukuk yazılır. Karadağ şirketi yabancı hukuka tabi sözleşme imzalayabilir; çoğu müşteri kendi ülkesinin hukukunu ister ve bu normaldir.
Fikri mülkiyet tarafında, geliştirilen yazılımın müşteriye devri sözleşmeyle olur; devredilmeyen kısımlar şirketin varlığı olarak kalır ve ileride lisanslanabilir. Bu ayrımı baştan yazmak, hem müşteriyle hem muhasebeyle ileride tartışma çıkmasını önler.
Yıl içinde nakit akışı ve vergi ödemeleri nasıl planlanır?
Freelancer gelirinin dalgalı olması normal; vergi ve sosyal katkı ödemeleri ise aylık ve düzenli. Bu uyumsuzluğu yönetmek için şirket hesabında her tahsilatın belirli bir oranını ayırmak yaygın bir yöntem; muhasebe bürosu yıl başında tahmini gelire göre bir oran önerir. Kurumlar vergisi yıl sonunda hesaplanır, ancak yıl içinde avans ödemeleri olabilir; takvimi baştan bilmek sürprizi önler.
Büyük bir projenin ödemesi geciktiğinde direktör ücreti ödenmeye devam eder; bu yüzden şirkette iki üç aylık sabit gider rezervi tutmak, oturum yenilemesinde bordronun kesintisiz görünmesini de sağlar.
Kuruluştan önce cevaplanacak sorular
Müşterileriniz nerede, ödeme hangi para biriminde geliyor, yıllık gelir ne bantta, oturum hedefiniz geçici mi kalıcı mı, ekip planı var mı? Bu beş sorunun cevabı yapıyı, KDV kaydını, ücret düzeyini ve oturum yolunu belirler. Freelancer kuruluşunu, muhasebeyi ve oturumu tek pakette yürütmek için paketlerimizi inceleyin; müşteri profilinizi ve gelir bandınızı bize yazın, hangi yapının size uyduğunu ilk görüşmede söyleyelim.
Sık Sorulan Sorular
Freelancer olarak şirket kurmak yerine dijital göçebe vizesi alsam olmaz mı?
İki yol farklı amaçlara hizmet eder. Dijital göçebe vizesi yabancı işverene bağlı çalışanlar için düşünülmüştür; kendi müşterilerine fatura kesen ve uzun vadede yerleşmek isteyen freelancer için şirket üzerinden oturum daha geniş bir zemin sağlar.
Yurt dışı müşteriye kestiğim faturada KDV olur mu?
Yurt dışındaki işletme müşterisine verilen yazılım ve danışmanlık hizmeti genel olarak KDV’siz işlenir ve beyanda ayrı gösterilir. Müşterinin konumuna ve türüne göre istisnalar olabildiği için her müşteri tipini muhasebeyle birlikte sınıflandırıyoruz.
Tek kişilik şirkette kendime maaş ödemek zorunda mıyım?
Direktör olarak bir ücret belirlenir ve bordro üzerinden ödenir; oturum başvurusunda geçim kaynağı olarak da kullanılır. Ücret ile kâr dağıtımı arasındaki denge gelire göre planlanır.
Müşterim ödemeyi dolar olarak yapıyor, sorun olur mu?
Hayır. Şirket hesabına yabancı para gelir ve bankada euroya çevrilir ya da döviz hesabında tutulur. Fatura ve muhasebe kayıtları euro karşılığıyla işlenir.
Karadağ’da internet ve çalışma ortamı yeterli mi?
Fiber internet şehirlerde ve sahilde yaygın, paylaşımlı ofisler Podgorica, Budva ve Tivat’ta mevcut. Uzaktan çalışan ekipler için altyapı günlük işi aksatmayacak düzeyde.
