Şirket kurulup çalışmaya başladıktan sonra en çok sorulan soru, kazanılan paranın ortağın cebine nasıl gideceği. Karadağ’da bu yolculuğun üç meşru yolu var: direktör maaşı, kâr dağıtımı ve belgelenmiş ortak borcu. Karadağ direktör maaşı ve kâr dağıtımı düzeni doğru kurulduğunda toplam vergi yükü öngörülebilir, banka ve vergi idaresi karşısında dosya temiz olur. Bu yazıda üç yolu, vergi etkilerini ve yıl sonu planlamasını anlatıyoruz.
Şirketten ortağa para çıkışının üç yolu nedir?
Birinci yol direktör ücreti: ortak şirketi yöneten kişi olarak bordroya girer, ücreti şirket için giderdir ve aylık vergilenir. İkinci yol kâr dağıtımı: kurumlar vergisi ödenmiş kâr, ortaklar kararıyla dağıtılır ve kaynakta stopaj kesilir. Üçüncü yol ortak borcu: şirket ortağa yazılı sözleşmeyle, vade ve faizle borç verir ve geri alır.
Dördüncü bir yol yoktur. Şirket hesabından kişisel harcama yapmak ya da belgesiz nakit çekmek, hem şirket hem ortak için vergi ve denetim riski oluşturur. Muhasebenin ilk görevi bu dördüncü yolu kapatmaktır; kapsamını Karadağ muhasebe hizmetleri yazımızda anlattık.
Direktör maaşı nasıl belirlenir ve vergilenir?
Şirketi fiilen yöneten ortak direktör olarak atanır ve bir ücret belirlenir. Ücret bordro üzerinden ödenir; gelir vergisi ve sosyal katkılar aylık beyanla yatırılır. Karadağ’da ücret vergisi kademelidir ve düşük bir bant vergiden muaftır; bu yüzden birçok ortak ücreti muafiyet bandının civarında belirler ve üstünü kâr dağıtımına bırakır.
Ücret oturum başvurusunda geçim kaynağı olarak gösterilir, bu yüzden pratikte sıfır ücret tercih edilmez. Ücretin düzeyi iki şeyi birden etkiler: şirketin gideri ve ortağın sosyal güvenlik kaydı. Sağlık sigortası tarafındaki etkisini Karadağ sağlık sigortası yazımızda bulabilirsiniz.
Kâr dağıtımı hangi adımlarla yapılır?
Dağıtım bir banka transferi değil, bir şirket kararıdır ve sırası şöyle işler:
- Yıllık mali tablolar hazırlanır ve kurumlar vergisi beyanı verilir
- Ortaklar mali tabloları onaylar ve kâr dağıtım kararını imzalar
- Muhasebe stopajı hesaplar, varsa çifte vergilendirme anlaşması oranını uygular
- Şirket net tutarı ortağa, stopajı vergi idaresine öder
- Stopaj o ayın beyanında gösterilir
Banka, yurt dışındaki ortağa transfer yapmadan önce dağıtım kararını ve stopaj ödemesinin belgesini ister. Sıra bozulduğunda transfer bekler, bu yüzden dağıtımı yıl sonu kapanışıyla birlikte takvime koyuyoruz. Kurumlar vergisinin kademeleri ve beyan takvimi Karadağ vergi sistemi ve PDV yazımızda.
Türkiye mukimi ortak için ne değişir?
Karadağ’da stopaj kaynakta kesilir. Ortak Türkiye’de vergi mukimiyse Türkiye’deki beyan kuralları ayrıca işler ve iki ülke arasındaki çifte vergilendirme düzeni mahsup imkânı sağlar. Burada belirleyici belge, ortağın mukimlik belgesi: ödemeden önce şirkete verilmişse anlaşma oranı doğrudan uygulanır, sonra verilirse iade prosedürü gerekir ve zaman alır.
Karadağ’da oturum alıp burada mukim olan ortak için ise tablo değişir: Karadağ’da kesilen stopaj nihai olur ve ortak ayrıca beyan vermez. Mukimliğin oturum izninden ayrı bir statü olduğunu Karadağ oturum izni yazımızda vurguladık; maaş ve temettü planı mukimlik kararıyla birlikte yapılır.
Maaş ağırlıklı mı, temettü ağırlıklı mı?
Cevap gelire bağlı. Düşük ve orta gelirde ücret muafiyet bandından yararlanır ve sosyal güvenlik kaydı sağlar; yüksek gelirde kurumlar vergisi ve stopaj toplamı, ücretin üst dilimine göre çoğunlukla daha hafif kalır. Bu yüzden yaygın düzen şu:
- Ücret muafiyet bandının civarında, her ay düzenli
- Yıl içinde biriken kâr şirkette kalır, yıl sonunda dağıtılır
- Büyüyen şirkette kârın bir kısmı yatırım için şirkette bırakılır
Dağıtılmayan kâr şirkette birikir ve ek vergi doğurmaz; bu, ortağa zamanlama imkânı verir. Gelecek yıl Karadağ mukimi olacak bir ortak dağıtımı o yıla bırakarak daha uygun düzende vergilendirilebilir.
Ortak borcu ne zaman kullanılır?
Ortak geçici bir nakit ihtiyacı için şirketten borç alabilir; şartı yazılı sözleşme, makul vade ve faiz, geri ödeme kaydı. Bu araç kısa süreli ihtiyaçlar içindir, maaş ya da kâr dağıtımının yerine geçmez. Yıl sonunda kapanmamış ve belgesiz ortak borçları denetimde ilk bakılan kalemdir; biz yıl sonu kapanışından önce bu hesabı sıfırlamayı öneriyoruz.
Tersi de mümkün: ortak şirkete borç verir, şirket vade sonunda geri öder. Kuruluş sermayesi dışında şirkete konulan paranın borç olarak kayda girmesi, ileride geri çekilirken vergi sorusu çıkmamasını sağlar.
Yıl sonu planlaması nasıl yapılır?
Ekim ve kasım aylarında yılın tahmini kârı belli olur. O noktada ücret düzeyinin yerinde olup olmadığına, dağıtılacak tutara, ortakların mukimlik belgelerine ve banka transfer takvimine birlikte bakıyoruz. Mali tablolar hazırlanır hazırlanmaz dağıtım kararı imzalanır ve transfer ilkbaharda tamamlanır. Bu düzeni her yıl aynı sırayla tekrarlayan şirketlerde ne banka ne vergi idaresi soru sorar.
Birden fazla ortak varsa dağıtım nasıl yapılır?
Kâr, ortaklar arasında pay oranına göre dağıtılır; farklı bir oran isteniyorsa bu ana sözleşmede yazılı olmalıdır. Ortaklardan biri direktör olarak ücret alıyor, diğeri almıyorsa, ücret şirket gideridir ve dağıtılacak kârı azaltır; bu dengeyi ortaklar baştan konuşmalıdır. Türkiye’de ve Karadağ’da mukim ortakların aynı şirkette olması halinde stopaj her ortak için ayrı hesaplanır ve mukimlik belgeleri ayrı ayrı dosyalanır.
Ortaklardan birinin payını devretmesi halinde o yılın kârı devir tarihine göre değil, dağıtım kararındaki pay oranına göre dağıtılır; devir sözleşmesinde kâr hakkının düzenlenmesi bu yüzden önemlidir.
Ayni ödemeler ve şirket aracı gibi kalemler
Ortağa nakit dışında sağlanan faydalar da vergilendirilir: şirket aracının özel kullanımı, şirketin ödediği konut kirası, kişisel seyahat. Bu kalemler ya ücretin parçası olarak bordroya girer ya da kâr dağıtımı gibi değerlendirilir; hiçbiri belgesiz kalmaz. Şirket aracı iş amaçlı kullanılıyorsa gider, özel kullanım payı varsa o pay ortağın geliridir.
Pratik öneri, kişisel ve şirket harcamalarını baştan ayrı kartlarla yapmak. Karışık kullanılan tek hesap, yıl sonunda muhasebenin saatlerini ve ortağın vergi riskini artırır.
Dosyanızı birlikte kuralım
Ortak sayısı, gelir bandı, mukimlik durumu ve nakit ihtiyacı maaş ile temettü dengesini belirler; aynı ciroya sahip iki şirket farklı dengeyle çalışabilir. Şirketinizin bu yılki tahmini kârını ve ortakların bulunduğu ülkeyi bize yazın, her seçeneğin net tutarını çıkarıp dağıtım dosyasını hazırlayalım; muhasebe ve danışmanlığın kapsamı için hizmetlerimize bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Şirket ortağı olarak maaş almak zorunda mıyım?
Şirketi fiilen yöneten ortak direktör olarak atanır ve bir ücret belirlenir. Oturum başvurusunda geçim kaynağı olarak da kullanıldığı için pratikte sıfır ücret tercih edilmez; düzeyi gelire göre belirlenir.
Kâr dağıtımı yılda kaç kez yapılabilir?
Dağıtım, onaylanmış mali tablolarda görünen kârdan yapılır. Çoğu şirket yıllık mali tablolar onaylandıktan sonra dağıtır; yıl içinde ara dağıtım için ara mali tablo ve ortaklar kararı gerekir.
Şirketten para çekip sonra geri koyabilir miyim?
Belgesiz çekilen para hem şirket hem ortak için vergi riski oluşturur. Ortağa verilen tutar maaş, kâr dağıtımı ya da yazılı sözleşmeye dayalı borç olmalıdır; borç ise vadesiyle ve faiziyle kayda girer.
Türkiye’de vergi mukimi olan ortak için kâr dağıtımı nasıl vergilenir?
Karadağ’da stopaj kaynakta kesilir, Türkiye’de ise ortağın kendi beyan kuralları işler. İki ülke arasındaki çifte vergilendirme düzeni mahsup imkânı sağlar; mukimlik belgesinin ödemeden önce hazır olması önemlidir.
Maaş mı temettü mü, hangisi daha az vergi öder?
Gelire, ortağın mukimliğine ve sosyal katkı tutarlarına bağlıdır. Düşük gelirde maaş ağırlıklı, yüksek gelirde temettü ağırlıklı yapı sık görülür; hesabı her şirket için ayrı yapıyoruz.
